تحلیل نقش سبکهای یادگیری، انعطافپذیری شناختی و انگیزش درونی در پیشبینی موفقیت تحصیلی پایدار
کلمات کلیدی:
سبکهای یادگیری, انعطافپذیری شناختی, انگیزش درونی, موفقیت تحصیلی پایدار, دانشآموزان, پژوهش کیفی, تهرانچکیده
هدف پژوهش حاضر تبیین تجربه زیسته دانشآموزان تهرانی از نقش ترجیحات و راهبردهای یادگیری، انعطافپذیری شناختی و انگیزش درونی در شکلگیری و تداوم موفقیت تحصیلی پایدار بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکتکنندگان شامل 22 دانشآموز دوره متوسطه دوم شهر تهران بودند که به روش نمونهگیری هدفمند و با رعایت بیشینه تنوع از نظر جنسیت، پایه تحصیلی، نوع مدرسه و وضعیت پیشرفت تحصیلی انتخاب شدند. دادهها فقط از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری شد. ملاک ورود، تجربه حداقل دو سال تحصیل مستمر در دوره متوسطه، برخورداری از تجربه موفقیت یا تلاش پایدار تحصیلی، و تمایل به مشارکت آگاهانه بود. مصاحبهها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه بیستم حاصل شد و دو مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از پایداری مقولهها انجام گرفت. تحلیل دادهها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرمافزار NVivo انجام شد. تحلیل مصاحبهها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: یادگیری راهبردی و چندوجهی، انعطافپذیری شناختی در مواجهه با دشواریهای تحصیلی، انگیزش درونی و احساس مالکیت نسبت به یادگیری، خودتنظیمی پایدار و بازخوردمحور، و حمایت زمینهای مدرسه و خانواده. یافتهها نشان داد موفقیت تحصیلی پایدار بیش از آنکه حاصل یک سبک یادگیری ثابت باشد، نتیجه توانایی دانشآموز در جابهجایی میان راهبردهای یادگیری، بازسازی شناختی شکستها، حفظ علاقه درونی به یادگیری، مدیریت زمان و استفاده سازنده از بازخورد است. نتایج نشان داد موفقیت تحصیلی پایدار پدیدهای چندبعدی است که از تعامل ترجیحات یادگیری، انعطافپذیری شناختی، انگیزش درونی و زمینه حمایتی شکل میگیرد. بنابراین، مداخلات آموزشی باید به جای برچسبزنی دانشآموزان بر اساس سبکهای یادگیری ثابت، بر توسعه انعطاف راهبردی، خودتنظیمی، علاقه درونی و فضای حمایتی یادگیری تمرکز کنند.
دانلودها
مراجع
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Coffield, F., Moseley, D., Hall, E., & Ecclestone, K. (2004). Learning styles and pedagogy in post-16 learning: A systematic and critical review. Learning and Skills Research Centre.
Credé, M., & Kuncel, N. R. (2008). Study habits, skills, and attitudes: The third pillar supporting collegiate academic performance. Perspectives on Psychological Science, 3(6), 425–453. https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00089.x
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The Cognitive Flexibility Inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34, 241–253. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9276-4
Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. Random House.
Fleming, N. D., & Mills, C. (1992). Not another inventory, rather a catalyst for reflection. To Improve the Academy, 11(1), 137–155. https://doi.org/10.1002/j.2334-4822.1992.tb00213.x
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
Kirschner, P. A. (2017). Stop propagating the learning styles myth. Computers & Education, 106, 166–171. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2016.12.006
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
Martin, M. M., & Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological Reports, 76(2), 623–626. https://doi.org/10.2466/pr0.1995.76.2.623
Mayer, R. E. (2009). Multimedia learning (2nd ed.). Cambridge University Press.
Panadero, E. (2017). A review of self-regulated learning: Six models and four directions for research. Frontiers in Psychology, 8, 422. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00422
Pashler, H., McDaniel, M., Rohrer, D., & Bjork, R. A. (2008). Learning styles: Concepts and evidence. Psychological Science in the Public Interest, 9(3), 105–119. https://doi.org/10.1111/j.1539-6053.2009.01038.x
Pintrich, P. R. (2000). Multiple goals, multiple pathways: The role of goal orientation in learning and achievement. Journal of Educational Psychology, 92(3), 544–555. https://doi.org/10.1037/0022-0663.92.3.544
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Spiro, R. J., Coulson, R. L., Feltovich, P. J., & Anderson, D. K. (1988). Cognitive flexibility theory: Advanced knowledge acquisition in ill-structured domains. Center for the Study of Reading, University of Illinois.
Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4102_2