روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 2 1404 04 01 Designing a School-Based Intervention Package to Enhance Students’ Self-Awareness, Empathy, and Social Responsibility طراحی بسته مداخله‌ای مدرسه‌محور برای ارتقای خودآگاهی، همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان 1 13 EN ندا هاشمی گروه علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران علی کریمی گروه علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران فاطمه زهرا مرادی گروه علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article <p>This study aimed to design a school-based intervention package to enhance students’ self-awareness, empathy, and social responsibility based on the lived experiences and perspectives of students, teachers, school counselors, and educational psychology experts in Tehran. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants included 24 students, teachers, school counselors, and educational psychology experts from Tehran who were selected through purposive sampling with maximum variation. Data were collected using semi-structured interviews, and the interview process continued until theoretical saturation was achieved. Each interview lasted between 35 and 65 minutes. After transcription, the interview texts were read repeatedly and analyzed using NVivo software. Data analysis followed the main phases of thematic analysis, including familiarization with the data, generating initial codes, searching for themes, reviewing themes, defining and naming themes, and producing the final report. To enhance trustworthiness, member checking, peer debriefing, inter-coder agreement, analytic memo writing, and an audit trail were used. Data analysis led to the identification of four main categories: “reflective self-awareness and emotional recognition,” “empathic literacy and perspective-taking,” “social responsibility and ethical action in school,” and “implementation requirements of a school-based intervention package.” Based on these categories, a ten-session intervention package was designed, including emotion mapping, conflict narratives, active listening exercises, empathic role-play, behavioral consequence analysis, small-scale social responsibility projects, and group reflection. The findings indicated that school-based intervention should go beyond direct instruction and should be implemented through experience-based learning, dialogue, feedback, group participation, and connection with students’ everyday school life. The findings suggest that enhancing students’ self-awareness, empathy, and social responsibility requires a multidimensional, active, contextualized, and school-participatory intervention package. The proposed package can serve as a practical framework for social-emotional learning interventions in secondary schools and may contribute to the development of students’ personal, interpersonal, and social competencies.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی بسته مداخله‌ای مدرسه‌محور برای ارتقای خودآگاهی، همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان بر اساس تجربه زیسته و دیدگاه‌های دانش‌آموزان، معلمان، مشاوران و متخصصان تربیتی شهر تهران بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر از دانش‌آموزان، معلمان، مشاوران مدرسه و متخصصان روان‌شناسی تربیتی شهر تهران بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت اصل تنوع انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. هر مصاحبه بین ۳۵ تا ۶۵ دقیقه طول کشید. متن مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی، چندین بار مطالعه و سپس با استفاده از نرم‌افزار NVivo کدگذاری شد. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل مضمون شامل آشنایی با داده‌ها، تولید کدهای اولیه، جست‌وجوی مضامین، بازبینی مضامین، نام‌گذاری مضامین و تدوین گزارش نهایی انجام گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، توافق میان کدگذاران، یادداشت‌برداری تحلیلی و بررسی همتای پژوهشی استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «خودآگاهی بازتابی و شناخت هیجان‌ها»، «سواد همدلانه و درک دیدگاه دیگران»، «مسئولیت‌پذیری اجتماعی و کنش اخلاقی در مدرسه» و «الزامات اجرایی بسته مداخله‌ای مدرسه‌محور». بر اساس این مقولات، بسته‌ای ده‌جلسه‌ای طراحی شد که شامل فعالیت‌هایی مانند نقشه هیجان، روایت موقعیت‌های تعارض، تمرین گوش‌دادن فعال، نقش‌آفرینی همدلانه، تحلیل پیامد رفتار، پروژه‌های کوچک مسئولیت اجتماعی و بازاندیشی گروهی بود. یافته‌ها نشان دادند که مداخله مدرسه‌محور باید از آموزش مستقیم فراتر رود و در قالب تجربه، گفت‌وگو، بازخورد، مشارکت گروهی و پیوند با زندگی روزمره مدرسه اجرا شود. نتایج پژوهش نشان داد که ارتقای خودآگاهی، همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان مستلزم بسته‌ای چندبعدی، فعال، زمینه‌مند و مبتنی بر مشارکت مدرسه است. بسته پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی برای مداخلات یادگیری اجتماعی ـ هیجانی در مدارس متوسطه استفاده شود و زمینه توسعه مهارت‌های فردی، بین‌فردی و اجتماعی دانش‌آموزان را فراهم سازد.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/8/7