روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 2 پیاپی 7 1405 02 01 Designing a Psychological Intervention Model to Enhance Achievement Motivation among Low-Motivated Secondary School Students طراحی الگوی مداخله روان‌شناختی برای افزایش انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان کم‌انگیزه در دوره متوسطه 29 43 EN حسام الدین کریمی نیا گروه علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to design a psychological intervention model for enhancing achievement motivation among low-motivated secondary school students based on the lived experiences of students, teachers, and school counselors in Tehran. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The research population included low-motivated upper-secondary students, teachers, and school counselors in Tehran. Participants were selected through purposive sampling with attention to diversity in gender, grade level, school type, and educational experience. Data were collected through semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. A total of 24 participants, including 16 students, 4 teachers, and 4 school counselors, took part in the study. After obtaining informed consent, interviews were recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis involved open coding, conceptual categorization, and extraction of main themes. Trustworthiness was enhanced through member checking, peer review, prolonged engagement with the data, and an audit trail. Data analysis resulted in five main categories: reconstruction of the meaning of academic success, strengthening self-efficacy and perceived competence, emotional and relational support at school, training in self-regulation and goal setting, and connecting learning with future orientation and personal identity. Findings indicated that students’ low motivation was not merely a function of individual weakness or lack of interest; rather, it emerged from the interaction of repeated failure, social comparison, evaluation pressure, future ambiguity, diminished perceived competence, and insufficient emotional support at school. Based on these categories, a multidimensional intervention model was developed, including cognitive, emotional, relational, behavioral, and future-oriented components. The findings suggest that enhancing achievement motivation among low-motivated students requires a multidimensional intervention that simultaneously targets motivational beliefs, perceived competence, teacher–student and counselor–student relationships, self-regulated learning skills, and students’ perception of the future value of learning. The proposed model can serve as a basis for school-based programs, academic counseling sessions, and short-term psychological interventions in secondary schools.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی مداخله روان‌شناختی برای افزایش انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان کم‌انگیزه دوره متوسطه بر اساس تجربه زیسته دانش‌آموزان، معلمان و مشاوران مدارس شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان کم‌انگیزه دوره متوسطه دوم، معلمان و مشاوران مدارس شهر تهران بود. مشارکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت اصل تنوع در جنسیت، پایه تحصیلی، نوع مدرسه و سابقه آموزشی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، ۲۴ نفر شامل ۱۶ دانش‌آموز، ۴ معلم و ۴ مشاور مدرسه در پژوهش مشارکت کردند. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری باز، دسته‌بندی مفهومی و استخراج مضامین اصلی استفاده شد. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتایان، درگیری طولانی با داده‌ها و ثبت مسیر تحلیل تأمین شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: بازسازی معنای موفقیت تحصیلی، تقویت خودکارآمدی و تجربه شایستگی، حمایت هیجانی و رابطه‌ای در مدرسه، آموزش خودتنظیمی و هدف‌گذاری، و پیوند دادن یادگیری با آینده و هویت فردی. یافته‌ها نشان داد که کم‌انگیزگی دانش‌آموزان صرفاً ناشی از ضعف فردی یا بی‌علاقگی نیست، بلکه در تعامل میان تجربه شکست، مقایسه اجتماعی، فشار ارزشیابی، ابهام آینده، کاهش احساس شایستگی و ضعف حمایت عاطفی در مدرسه شکل می‌گیرد. بر اساس این مقوله‌ها، الگوی مداخله پیشنهادی شامل مؤلفه‌های شناختی، هیجانی، رابطه‌ای، رفتاری و آینده‌نگر طراحی شد. نتایج نشان داد که افزایش انگیزش پیشرفت در دانش‌آموزان کم‌انگیزه نیازمند مداخله‌ای چندبعدی است که هم‌زمان باورهای انگیزشی، احساس شایستگی، کیفیت رابطه با معلم و مشاور، مهارت‌های خودتنظیمی و ادراک دانش‌آموز از ارزش آینده‌محور یادگیری را هدف قرار دهد. الگوی پیشنهادی می‌تواند مبنایی برای طراحی برنامه‌های مدرسه‌محور، جلسات مشاوره تحصیلی و مداخلات روان‌شناختی کوتاه‌مدت در مدارس متوسطه باشد.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/42/39