روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 2 پیاپی 7 1405 02 01 Modeling the Effect of Family Emotional Climate on School Adjustment Through the Mediating Roles of Attachment Security and Academic Self-Concept مدل‌یابی اثر جوّ عاطفی خانواده بر سازگاری مدرسه‌ای با میانجی‌گری امنیت دلبستگی و خودپنداره تحصیلی 15 28 EN محمد رضا قاسمی طاهری گروه مشاوره مدرسه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران لیلا سادات مرادی گروه مشاوره مدرسه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to develop a qualitative conceptual model explaining how family emotional climate influences students’ school adjustment through attachment security and academic self-concept. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The research field included lower- and upper-secondary school students in Tehran, Iran. Participants were selected through purposive sampling with maximum variation in gender, grade level, and school type. Data were collected through semi-structured interviews. Interviews continued until theoretical saturation was reached; saturation occurred at the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm the stability of the emerging categories. Thus, the final sample consisted of 24 students. All interviews were transcribed verbatim and analyzed using NVivo software. The analytic process involved open, axial, and selective coding. To enhance trustworthiness, member checking, peer debriefing, prolonged engagement with the data, and an audit trail were used. Data analysis led to the identification of five main categories: “family warmth and emotional security,” “parental availability and attachment security,” “academic representation of the self,” “behavioral, emotional, and social school adjustment,” and “the emotional transfer cycle from home to school.” The findings indicated that a supportive family emotional climate reduces school-related anxiety by strengthening attachment security and enables students to develop a more positive academic self-concept. Conversely, family conflict, emotional instability, excessive criticism, and comparison were associated with academic self-doubt, avoidance of school participation, and weaker adjustment to school routines and relationships. The findings suggest that school adjustment is not merely a function of individual student characteristics or school conditions; rather, it emerges from the dynamic interaction between family emotional climate, attachment security, and students’ academic self-concept. Therefore, school-based interventions should consider the family as an essential component of students’ psychological and academic support systems.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین مدل مفهومی اثر جوّ عاطفی خانواده بر سازگاری مدرسه‌ای دانش‌آموزان، با تأکید بر نقش میانجی امنیت دلبستگی و خودپنداره تحصیلی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. میدان پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره اول و دوم متوسطه شهر تهران بود. مشارکت‌کنندگان به شیوه نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت تنوع جنسیت، پایه تحصیلی و نوع مدرسه انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. فرآیند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از پایداری مقوله‌ها انجام گرفت؛ بنابراین، تعداد نهایی مشارکت‌کنندگان ۲۴ نفر بود. داده‌ها پس از پیاده‌سازی کامل مصاحبه‌ها، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای افزایش اعتمادپذیری یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتای پژوهشی و ثبت مسیر تحلیل استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «گرمی و امنیت هیجانی خانواده»، «دسترس‌پذیری والدین و امنیت دلبستگی»، «بازنمایی تحصیلی از خود»، «سازگاری رفتاری، هیجانی و اجتماعی در مدرسه» و «چرخه انتقال هیجان از خانه به مدرسه». یافته‌ها نشان داد که جوّ عاطفی حمایتگر خانواده، از طریق ایجاد احساس امنیت در رابطه با والدین، اضطراب مدرسه‌ای را کاهش می‌دهد و زمینه شکل‌گیری خودپنداره تحصیلی مثبت را فراهم می‌سازد. در مقابل، تعارض، مقایسه‌گری و بی‌ثباتی هیجانی در خانواده، احساس بی‌کفایتی تحصیلی و کناره‌گیری از مدرسه را تشدید می‌کند. نتایج نشان داد سازگاری مدرسه‌ای صرفاً محصول ویژگی‌های فردی دانش‌آموز یا شرایط مدرسه نیست، بلکه در پیوند پویا با جوّ عاطفی خانواده، امنیت دلبستگی و برداشت دانش‌آموز از توانمندی‌های تحصیلی خود شکل می‌گیرد. بر این اساس، مداخلات مدرسه‌محور باید خانواده را به‌عنوان بخشی از نظام حمایت تحصیلی و روانی دانش‌آموز در نظر گیرند.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/41/38