روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 1 1404 02 01 Designing an Integrated Model for Promoting Students’ Psychological Well-Being Based on School-Based Mindfulness, School Belonging, and Peer Relationship Quality طراحی مدل یکپارچه ارتقای بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان بر اساس ذهن‌آگاهی مدرسه‌محور، تعلق به مدرسه و کیفیت روابط همسالان 16 29 EN سید محمد علی علوی گروه روان‌شناسی مدرسه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to design an integrated model for promoting students’ psychological well-being based on their lived experiences of school-based mindfulness, school belonging, and peer relationship quality. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants were 24 secondary school students from Tehran, Iran, selected through purposive sampling with maximum variation in gender, grade level, and school type. Data were collected exclusively through semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was reached. All interviews were audio-recorded with informed consent, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. To enhance trustworthiness, member checking, peer review, prolonged engagement with the data, and an audit trail were employed. The analysis yielded four main categories: “mindful self-regulation and emotional management in the school context,” “school belonging as being seen and psychologically safe,” “peer relationship quality and socio-emotional support,” and “individual–relational–school synergy in promoting well-being.” The findings indicated that mindfulness practices were more meaningful for students when embedded in daily school routines, classroom interactions, teacher responsiveness, peer empathy, conflict resolution, and participatory school culture rather than being implemented as isolated individual exercises. The proposed model suggests that students’ psychological well-being emerges from the interaction between intrapersonal regulation, institutional belonging, and supportive peer relationships. Accordingly, school-based mental health programs should integrate mindfulness practices with belonging-oriented strategies, peer-support systems, inclusive classroom norms, and whole-school policies that strengthen psychological safety and social connectedness.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی مدل یکپارچه‌ای برای ارتقای بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان بر اساس تجربه زیسته آنان از ذهن‌آگاهی مدرسه‌محور، احساس تعلق به مدرسه و کیفیت روابط همسالان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 دانش‌آموز دوره متوسطه شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت حداکثر تنوع از نظر جنسیت، پایه تحصیلی و نوع مدرسه انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «خودتنظیمی آگاهانه و مدیریت هیجان در بافت مدرسه»، «تعلق به مدرسه به‌مثابه تجربه دیده‌شدن و امنیت روان‌شناختی»، «کیفیت روابط همسالان و شکل‌گیری حمایت عاطفی ـ اجتماعی» و «هم‌افزایی فردی ـ رابطه‌ای ـ مدرسه‌ای در ارتقای بهزیستی». یافته‌ها نشان دادند که ذهن‌آگاهی هنگامی در بهزیستی دانش‌آموزان مؤثرتر می‌شود که صرفاً به تمرین‌های فردی محدود نماند، بلکه در فضای کلاس، تعامل معلم ـ دانش‌آموز، هنجارهای همسالان، حل تعارض، مشارکت مدرسه‌ای و فرهنگ پذیرش ادغام شود. مدل نهایی نشان می‌دهد که بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان محصول تعامل میان مهارت‌های درون‌فردی، احساس تعلق نهادی و کیفیت روابط افقی میان همسالان است. بنابراین، مداخلات مدرسه‌ای باید ذهن‌آگاهی را با برنامه‌های تقویت تعلق، حمایت همسالان، گفت‌وگوی همدلانه و سیاست‌های مدرسه‌محور سلامت روان ترکیب کنند</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/4/2