روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 6 1404 12 01 Developing a Framework for Psychological Resilience Education in Schools with an Emphasis on Self-Compassion, Academic Hope, and Emotion Regulation ارائه چارچوب آموزش تاب‌آوری روان‌شناختی در مدارس با تأکید بر خودشفقت‌ورزی، امید تحصیلی و تنظیم هیجان 58 70 FA امیر حسین زارع گروه مشاوره مدرسه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مهسا نوری گروه مشاوره مدرسه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران محمد امین قاسمی پور گروه مشاوره مدرسه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article <p>This study aimed to develop a school-based educational framework for promoting students’ psychological resilience through self-compassion, academic hope, and emotion regulation. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The research field included secondary schools in Tehran, Iran. Participants were selected through purposive sampling with maximum variation in gender, grade level, school type, and academic background. Data were collected through semi-structured interviews with 22 students, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. Interviews were audio-recorded with informed consent, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis involved initial coding, categorization of codes, development of subthemes, construction of main themes, and refinement of the final thematic structure. Credibility and trustworthiness were enhanced through member checking, peer review, analytic memo writing, and thick description of the research process. Four main categories emerged from the data: “reconstructing students’ relationship with the self in situations of failure,” “academic hope and perceived possibility of future pathways,” “emotion regulation in response to school-related pressures,” and “a supportive school environment for resilient learning.” The findings indicated that students did not perceive resilience as mere endurance or passive tolerance. Rather, they described it as the capacity to understand emotional experiences, maintain academic hope, use adaptive coping strategies, and benefit from supportive teacher and peer relationships. Accordingly, the proposed framework includes self-kindness training, restructuring negative self-talk, academic goal setting, developing alternative pathways, regulating negative emotions, problem-solving skills, and strengthening a supportive school climate. The results suggest that psychological resilience education in schools is most effective when it goes beyond individual skill training and simultaneously addresses self-compassion, academic hope, emotion regulation, and the quality of school relationships. The proposed framework may provide a practical basis for designing school-based interventions aimed at improving students’ mental health, preventing academic burnout, and enhancing psychological adjustment.</p> <p>هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوبی آموزشی برای تقویت تاب‌آوری روان‌شناختی دانش‌آموزان در مدارس با تأکید بر سه مؤلفه خودشفقت‌ورزی، امید تحصیلی و تنظیم هیجان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. میدان پژوهش شامل مدارس متوسطه شهر تهران بود و مشارکت‌کنندگان به شیوه نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت اصل تنوع حداکثری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۲ دانش‌آموز گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و برای تحلیل وارد نرم‌افزار NVivo شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری اولیه، شناسایی مضامین فرعی، سازمان‌دهی مضامین اصلی و بازبینی ساختار نهایی انجام گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتایان، یادداشت‌برداری تحلیلی و ارائه توصیف غنی استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «بازسازی رابطه دانش‌آموز با خود در موقعیت‌های شکست»، «امید تحصیلی و ادراک امکان‌پذیری مسیرهای آینده»، «تنظیم هیجان در مواجهه با فشارهای مدرسه‌ای» و «محیط مدرسه‌ای حمایتگر برای یادگیری تاب‌آورانه». یافته‌ها نشان دادند که دانش‌آموزان تاب‌آوری را صرفاً تحمل دشواری نمی‌دانند، بلکه آن را توانایی فهم هیجان‌ها، حفظ امید، استفاده از راهبردهای سازگارانه و دریافت حمایت از معلمان و همسالان تلقی می‌کنند. بر این اساس، چارچوب آموزشی پیشنهادی شامل آموزش مهربانی با خود، بازسازی گفت‌وگوی درونی، هدف‌گذاری تحصیلی، طراحی مسیرهای جایگزین، مدیریت هیجان‌های منفی، مهارت حل مسئله و تقویت فرهنگ حمایتگر مدرسه است. نتایج پژوهش نشان داد که آموزش تاب‌آوری روان‌شناختی در مدارس زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که از سطح آموزش مهارت‌های فردی فراتر رود و هم‌زمان بر خودشفقت‌ورزی، امید تحصیلی، تنظیم هیجان و کیفیت روابط مدرسه‌ای تمرکز کند. چارچوب پیشنهادی می‌تواند مبنایی برای طراحی برنامه‌های مداخله‌ای مدرسه‌محور در حوزه سلامت روان، پیشگیری از فرسودگی تحصیلی و ارتقای سازگاری روان‌شناختی دانش‌آموزان باشد.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/38/35