روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 6 1404 12 01 Investigating the Role of Teachers’ Communication Skills in Reducing Classroom Anxiety and Increasing Students’ Active Participation بررسی نقش مهارت‌های ارتباطی معلمان در کاهش اضطراب کلاسی و افزایش مشارکت فعال دانش‌آموزان 16 29 EN سید محمد علی علوی گروه روان‌شناسی مدرسه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the role of teachers’ communication skills in reducing classroom anxiety and promoting students’ active participation in the teaching–learning process. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants consisted of 24 teachers and students from secondary schools in Tehran, Iran, selected through purposive sampling. Data were collected using semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was reached. All interviews were recorded, transcribed verbatim, and reviewed repeatedly. Data were analyzed through open, axial, and selective coding with the assistance of NVivo software. To enhance trustworthiness, member checking, peer review, audit trail documentation, and constant comparison of codes were used. Data analysis led to the identification of four main categories: “creating psychological safety through supportive communication,” “communicative clarity and non-threatening feedback,” “participatory dialogue and listening to students’ voices,” and “conflict management and fair communicative behavior.” The findings indicated that skills such as active listening, respectful tone, open-ended questioning, descriptive feedback, avoidance of humiliation, attention to individual differences, and providing equal opportunities for expression can reduce fear of mistakes, concern about judgment, and classroom avoidance. These skills also enhance academic assertiveness, voluntary participation, group interaction, and students’ sense of classroom belonging. Teachers’ communication skills are not merely individual competencies but also pedagogical and psychological mechanisms for creating a safe, active, and learner-centered classroom climate. Strengthening these skills in teacher professional development programs can contribute to reducing classroom anxiety and increasing students’ active participation.</p> <p>هدف این پژوهش تبیین نقش مهارت‌های ارتباطی معلمان در کاهش اضطراب کلاسی و تقویت مشارکت فعال دانش‌آموزان در فرایند یاددهی ـ یادگیری بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر از معلمان و دانش‌آموزان مدارس متوسطه شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از ضبط، پیاده‌سازی و چندین‌بار بازخوانی شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی و با کمک نرم‌افزار NVivo انجام گرفت. برای افزایش اعتبار داده‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همکار پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر کدها استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی انجامید: «ایجاد امنیت روانی از طریق ارتباط حمایتگرانه»، «شفافیت ارتباطی و بازخورد غیرتهدیدکننده»، «گفت‌وگوی مشارکتی و شنیدن صدای دانش‌آموز» و «مدیریت تعارض و رفتارهای ارتباطی عادلانه». یافته‌ها نشان داد مهارت‌هایی مانند گوش‌دادن فعال، لحن محترمانه، استفاده از پرسش‌های باز، بازخورد توصیفی، پرهیز از تحقیر، توجه به تفاوت‌های فردی و ایجاد فرصت برابر برای اظهارنظر می‌توانند ترس از اشتباه، نگرانی از قضاوت و اجتناب کلاسی را کاهش دهند. همچنین این مهارت‌ها موجب افزایش جرئت‌ورزی تحصیلی، مشارکت داوطلبانه، تعامل گروهی و احساس تعلق به کلاس می‌شوند. مهارت‌های ارتباطی معلمان نه‌تنها یک توانایی فردی، بلکه سازوکاری تربیتی و روان‌شناختی برای شکل‌دهی به فضای امن، فعال و یادگیرنده‌محور کلاس است. تقویت این مهارت‌ها در برنامه‌های توانمندسازی معلمان می‌تواند به کاهش اضطراب کلاسی و افزایش مشارکت فعال دانش‌آموزان کمک کند.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/33/32