روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 5 1404 10 01 Designing a Psychological Education Model for Students to Cope with Ambiguity, Academic Failure, and Future Career Pressures طراحی الگوی تربیت روان‌شناختی دانش‌آموزان برای مواجهه با ابهام، شکست تحصیلی و فشارهای آینده شغلی 43 55 EN زهرا کریمی زاده گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article <p>This study aimed to design a psychological education model for students to cope effectively with ambiguity, academic failure, and future career pressures. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants included 24 high school students, school counselors, and teachers from Tehran, Iran. They were selected through purposive sampling with maximum variation in gender, grade level, school type, and experience of academic and career-related pressures. Data were collected exclusively through semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. All interviews were audio-recorded with informed consent, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis involved familiarization with the transcripts, initial coding, development of subcategories, extraction of main categories, theme review, and final naming of categories. To enhance trustworthiness, member checking, peer review, audit trail documentation, and constant comparison were applied. The analysis resulted in five main categories: “redefining ambiguity as a learning opportunity,” “reconstructing the meaning of academic failure,” “emotional and cognitive self-regulation under pressure,” “academic-career agency and flexible future orientation,” and “supportive school-family ecosystem.” The findings indicated that students facing ambiguity, failure, and future career concerns require more than informational guidance. They need a multidimensional psychological education model that integrates cognitive, emotional, motivational, relational, and future-oriented competencies. Participants emphasized that uncertainty becomes less threatening when students learn to interpret it, discuss it safely, and transform it into planning, exploration, and adaptive action. The proposed model suggests that psychological education should move beyond crisis-based interventions and become a stable component of school education. By strengthening ambiguity tolerance, failure literacy, self-regulation, career adaptability, and supportive relationships, schools can prepare students to navigate academic setbacks and uncertain future career transitions with greater resilience and agency.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی تربیت روان‌شناختی دانش‌آموزان برای مواجهه مؤثر با ابهام، شکست تحصیلی و فشارهای آینده شغلی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر از دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم، مشاوران مدرسه و معلمان مدارس شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت اصل تنوع در جنسیت، پایه تحصیلی، نوع مدرسه و تجربه مواجهه با فشارهای تحصیلی و شغلی انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و در نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای تحلیل داده‌ها از مراحل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، تشکیل زیرمقوله‌ها، استخراج مقوله‌های اصلی، بازبینی مضامین و نام‌گذاری نهایی استفاده شد. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بازبینی همکار پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر داده‌ها تقویت شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «بازتعریف ابهام به‌عنوان موقعیت یادگیری»، «بازسازی معنای شکست تحصیلی»، «خودتنظیمی هیجانی و شناختی در موقعیت‌های فشار»، «عاملیت تحصیلی ـ شغلی و آینده‌نگری انعطاف‌پذیر» و «زیست‌بوم حمایتی مدرسه و خانواده». یافته‌ها نشان دادند که دانش‌آموزان در مواجهه با ابهام و شکست، بیش از آنکه صرفاً به آموزش اطلاعاتی نیاز داشته باشند، به الگوی تربیتی چندبعدی نیاز دارند که مهارت‌های شناختی، هیجانی، انگیزشی، ارتباطی و آینده‌محور را به‌صورت یکپارچه پرورش دهد. الگوی پیشنهادی نشان می‌دهد تربیت روان‌شناختی دانش‌آموزان باید از آموزش واکنشی و بحران‌محور فراتر رود و به بخشی پایدار از برنامه تربیتی مدرسه تبدیل شود. چنین الگویی می‌تواند ظرفیت دانش‌آموزان را برای تحمل ابهام، تبدیل شکست به تجربه یادگیری، مدیریت فشارهای آینده شغلی و شکل‌دهی به مسیرهای انعطاف‌پذیر رشد تحصیلی و شغلی افزایش دهد.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/29/28