روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 4 1404 08 01 طراحی چارچوب مداخله‌ای برای کاهش تعلل‌ورزی تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس تنظیم هیجان، هدف‌گذاری و مدیریت زمان Designing an Intervention Framework to Reduce Students’ Academic Procrastination Based on Emotion Regulation, Goal Setting, and Time Management 56 70 EN محمد عرفان صادقی گروه علوم تربیتی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article <p>This study aimed to design a school-based intervention framework for reducing students’ academic procrastination based on emotion regulation, academic goal setting, and time management. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants consisted of 20 secondary school students, teachers, and school counselors from Tehran, Iran, who were selected through purposive sampling according to predefined inclusion criteria. Data were collected through semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. Saturation was reached in the seventeenth interview, and three additional interviews were conducted to confirm data adequacy. All interviews were transcribed verbatim and analyzed using NVivo software. Data analysis included initial coding, organization of codes into subthemes, and extraction of main categories. To enhance trustworthiness, member checking, peer debriefing, an audit trail, and direct quotations from participants were used. The analysis led to the identification of four main categories: “the cycle of negative emotions and academic avoidance,” “goal ambiguity and weakened motivational direction,” “temporal disorganization and inability to structure academic tasks,” and “requirements of a school-based intervention framework.” The findings indicated that academic procrastination is not merely a consequence of laziness or weak willpower; rather, it emerges from the interaction of task-related anxiety, fear of failure, vague academic goals, poor prioritization, inefficient use of time, and insufficient structural support in the school context. Based on the findings, the proposed framework includes emotion-regulation training, restructuring of academic goals, task breakdown, time planning, progress monitoring, supportive feedback, and family–school collaboration. Reducing academic procrastination requires a multidimensional intervention that simultaneously addresses inhibitory emotions, vague goals, and ineffective time-management behaviors. The proposed framework can serve as a foundation for designing school-based intervention packages, academic counseling programs, and self-regulated learning training for students.</p> <p>هدف: هدف پژوهش حاضر طراحی چارچوب مداخله‌ای مدرسه‌محور برای کاهش تعلل‌ورزی تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس مؤلفه‌های تنظیم هیجان، هدف‌گذاری تحصیلی و مدیریت زمان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 20 نفر از دانش‌آموزان دوره متوسطه، معلمان و مشاوران مدارس شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس معیارهای ورود انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه هفدهم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. داده‌ها پس از پیاده‌سازی، چندین بار بازخوانی شدند و با استفاده از نرم‌افزار NVivo در سه سطح کدگذاری اولیه، سازمان‌دهی مضامین و استخراج مقوله‌های اصلی تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همکار پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل و نقل‌قول‌های مستقیم استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «چرخه هیجان منفی و اجتناب تحصیلی»، «ابهام هدف و ضعف جهت‌مندی انگیزشی»، «آشفتگی زمانی و ناتوانی در سازمان‌دهی تکلیف» و «الزامات چارچوب مداخله‌ای مدرسه‌محور». یافته‌ها نشان داد که تعلل‌ورزی تحصیلی صرفاً ناشی از ضعف اراده یا کمبود تلاش نیست، بلکه در پیوند با اضطراب تکلیف، ترس از شکست، ناتوانی در تبدیل اهداف کلی به اهداف اجرایی، ضعف اولویت‌بندی، استفاده ناکارآمد از زمان و نبود حمایت ساختاری در محیط مدرسه شکل می‌گیرد. بر اساس یافته‌ها، چارچوب پیشنهادی شامل آموزش تنظیم هیجان، بازسازی اهداف تحصیلی، طراحی برنامه زمانی خردشده، پایش پیشرفت، بازخورد حمایتی و مشارکت خانواده و مدرسه است. کاهش تعلل‌ورزی تحصیلی نیازمند مداخله‌ای چندبعدی است که هم‌زمان بر هیجان‌های بازدارنده، هدف‌های مبهم و رفتارهای ناکارآمد مدیریت زمان تمرکز کند. چارچوب پیشنهادی می‌تواند مبنایی برای طراحی بسته‌های مداخله‌ای مدرسه‌محور، برنامه‌های مشاوره تحصیلی و آموزش مهارت‌های خودتنظیمی در مدارس باشد.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/24/23