روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 4 1404 08 01 Presenting a Model for Developing Life Skills in Schools Based on Self-Efficacy, Problem Solving, Ethical Decision-Making, and Social Resilience ارائه مدل توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس بر اساس خودکارآمدی، حل مسئله، تصمیم‌گیری اخلاقی و تاب‌آوری اجتماعی 1 14 EN سارا احمدی گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سید محمد طاها هاشمی گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article <p>This study aimed to present a model for developing life skills in schools based on self-efficacy, problem solving, ethical decision-making, and social resilience from the perspectives of students, teachers, school counselors, and principals in Tehran. This study was conducted using a qualitative approach and thematic analysis. The research population included secondary school students, teachers, counselors, and principals from schools in Tehran. Participants were selected through purposive sampling with maximum variation. Data were collected exclusively through semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. Overall, 24 participants, including 14 students, 5 teachers, 3 school counselors, and 2 principals, took part in the study. After obtaining informed consent, interviews were recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis included open coding, organizing initial codes, identifying subthemes, and developing main categories. The findings indicated that life skills development in schools is grounded in four main categories: self-efficacious agency, real-life problem-solving literacy, maturity in ethical decision-making, and school-based social resilience. Participants emphasized that life skills become internalized when schools move beyond theoretical instruction and provide opportunities for experience, dialogue, practice, feedback, and responsible participation. The role of teachers, emotional classroom climate, family participation, and school culture were also identified as key contextual conditions. The proposed model suggests that life skills development in schools is a multidimensional, interactive, and context-dependent process shaped by students’ beliefs in their capabilities, their ability to analyze and solve problems, their ethical judgment, and their access to supportive social relationships. Therefore, schools should organize life skills not as a marginal program but as an integral part of educational culture, hidden curriculum, and daily pedagogical practice.</p> <p>هدف پژوهش حاضر ارائه مدل توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس بر اساس خودکارآمدی، حل مسئله، تصمیم‌گیری اخلاقی و تاب‌آوری اجتماعی از منظر دانش‌آموزان، معلمان، مشاوران و مدیران مدارس شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه، معلمان، مشاوران و مدیران مدارس شهر تهران بود. مشارکت‌کنندگان به شیوه نمونه‌گیری هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، ۲۴ نفر شامل ۱۴ دانش‌آموز، ۵ معلم، ۳ مشاور مدرسه و ۲ مدیر در پژوهش مشارکت کردند. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری اولیه، سازمان‌دهی کدها، استخراج مضامین فرعی و شکل‌دهی به مقوله‌های اصلی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس بر چهار مقوله اصلی استوار است: عاملیت خودکارآمدانه، سواد حل مسئله در موقعیت‌های واقعی، بلوغ تصمیم‌گیری اخلاقی و تاب‌آوری اجتماعی مدرسه‌محور. مشارکت‌کنندگان تأکید داشتند که مهارت‌های زندگی زمانی در رفتار دانش‌آموزان تثبیت می‌شود که مدرسه از آموزش نظری فاصله بگیرد و فرصت تجربه، گفت‌وگو، تمرین، بازخورد و مشارکت مسئولانه را فراهم کند. همچنین نقش معلم، فضای عاطفی کلاس، مشارکت خانواده و فرهنگ مدرسه به‌عنوان شرایط زمینه‌ای اثرگذار شناسایی شد. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس فرایندی چندبعدی، تعاملی و زمینه‌مند است که از ترکیب باور به توانمندی فردی، توان تحلیل و حل مسئله، داوری اخلاقی و حمایت اجتماعی شکل می‌گیرد. بر این اساس، مدارس باید مهارت‌های زندگی را نه به‌عنوان برنامه‌ای حاشیه‌ای، بلکه به‌عنوان بخشی از فرهنگ آموزشی، برنامه درسی پنهان و نظام تربیتی روزمره خود سازمان‌دهی کنند.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/20/19