روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 2 1404 04 01 Explaining Psychological Factors Affecting Students’ Hidden Academic Decline with a Focus on Anxiety, Academic Avoidance, and Maladaptive Perfectionism تبیین عوامل روان‌شناختی مؤثر بر افت تحصیلی پنهان دانش‌آموزان با تمرکز بر اضطراب، اجتناب تحصیلی و کمال‌گرایی ناسازگار 56 69 EN فاطمه سادات هاشمی راد گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the psychological factors affecting hidden academic decline among secondary school students in Tehran, with particular emphasis on anxiety, academic avoidance, and maladaptive perfectionism. This qualitative study was conducted using thematic analysis. Participants included 24 secondary school students from Tehran who were selected through purposive sampling based on their experiences of hidden academic decline, reduced academic motivation, avoidance of school tasks, or performance-related anxiety. Data were collected through semi-structured interviews and sampling continued until theoretical saturation was achieved. Initial saturation occurred in the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm conceptual adequacy. All interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. To enhance trustworthiness, member checking, peer debriefing, analytic memo-writing, and constant comparison of codes were applied. Data analysis led to the identification of five main categories: “performance anxiety and hidden cognitive exhaustion,” “academic avoidance and protective withdrawal,” “maladaptive perfectionism and fear of imperfection,” “erosion of self-efficacy and academic identity,” and “evaluative climate of family and school.” The findings indicated that hidden academic decline does not necessarily begin with visible grade reduction. Rather, it first emerges through reduced mental presence in class, delayed assignments, fear of being questioned, avoidance of feedback, silent demotivation, and a persistent sense of inadequacy. The results suggest that hidden academic decline is a multidimensional and gradual phenomenon shaped by the interaction of anxiety, avoidance, unrealistic standards, and diminished academic self-efficacy. Therefore, early identification of emotional and behavioral warning signs, modification of grade-centered educational climates, anxiety-regulation training, and school-based psychological interventions may prevent hidden decline from turning into overt academic failure.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین عوامل روان‌شناختی مؤثر بر افت تحصیلی پنهان دانش‌آموزان متوسطه شهر تهران با تمرکز بر نقش اضطراب، اجتناب تحصیلی و کمال‌گرایی ناسازگار بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 دانش‌آموز دوره متوسطه شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و با ملاک تجربه افت تحصیلی پنهان، کاهش انگیزش، اجتناب از تکالیف یا اضطراب عملکرد انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه بعدی برای اطمینان از کفایت مفهومی انجام گرفت. مصاحبه‌ها ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای اعتباربخشی داده‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتای پژوهشی، یادداشت‌برداری تحلیلی و مقایسه مستمر کدها استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «اضطراب عملکرد و فرسودگی ذهنی پنهان»، «اجتناب تحصیلی و عقب‌نشینی محافظتی»، «کمال‌گرایی ناسازگار و ترس از نقص»، «فرسایش خودکارآمدی و هویت تحصیلی» و «اقلیم ارزیابانه خانواده و مدرسه». یافته‌ها نشان داد افت تحصیلی پنهان الزاماً با افت آشکار نمرات آغاز نمی‌شود، بلکه ابتدا در قالب کاهش حضور ذهنی در کلاس، تأخیر در انجام تکالیف، ترس از پرسیده شدن، اجتناب از بازخورد، بی‌انگیزگی خاموش و احساس ناکافی بودن ظاهر می‌شود. نتایج نشان داد افت تحصیلی پنهان پدیده‌ای چندبعدی و تدریجی است که از تعامل اضطراب، اجتناب، معیارهای غیرواقع‌بینانه و کاهش احساس کارآمدی شکل می‌گیرد. بنابراین، شناسایی زودهنگام نشانه‌های هیجانی و رفتاری، اصلاح فرهنگ نمره‌محور، آموزش مهارت‌های تنظیم اضطراب و طراحی مداخلات مدرسه‌محور می‌تواند از تبدیل افت پنهان به افت آشکار تحصیلی جلوگیری کند.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/12/11