روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 2 1404 04 01 The Role of School Principals’ Leadership Style in Students’ Psychological Development: The Mediating Role of Psychological Safety and Academic Engagement بررسی نقش سبک رهبری مدیران مدارس در توسعه روان‌شناختی دانش‌آموزان با میانجی‌گری امنیت روانی و مشارکت تحصیلی 43 55 EN محمد پارسا متین گروه روان‌شناسی مدرسه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران سید امیر حسین موسوی گروه روان‌شناسی مدرسه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران شیرین صفری گروه روان‌شناسی مدرسه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain how school principals’ leadership style contributes to students’ psychological development through the mediating mechanisms of psychological safety and academic engagement in schools in Tehran. This study employed a qualitative design using thematic analysis. Participants included 24 principals, teachers, school counselors, and secondary school students from Tehran, selected through purposive maximum variation sampling. Data were collected exclusively through semi-structured interviews. Data collection continued until theoretical saturation was reached; saturation occurred at the twenty-second interview, and two additional interviews were conducted to confirm data adequacy. All interviews were transcribed verbatim and analyzed using NVivo software through open, axial, and selective coding. Credibility and trustworthiness were enhanced through member checking, peer review, audit trail documentation, and thick contextual description. Data analysis led to four main categories: “supportive-transformational leadership,” “psychological safety as a safe climate for voice, error, and learning,” “active and meaningful academic engagement,” and “students’ psychological development.” The findings indicated that principals who practiced trust-based, fair, communicative, and student-centered leadership indirectly strengthened students’ psychological development by creating psychologically safe school climates and enhancing behavioral, emotional, and cognitive engagement. Participants emphasized that students became more confident, emotionally regulated, responsible, and academically motivated when they felt respected, heard, and protected from humiliation or punitive responses. School leadership is not merely an administrative function; it is a developmental force shaping students’ psychological growth. Psychological safety and academic engagement operate as two central mediating pathways through which principals’ leadership behaviors are translated into students’ self-confidence, sense of belonging, responsibility, emotional regulation, and academic motivation.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین نقش سبک رهبری مدیران مدارس در توسعه روان‌شناختی دانش‌آموزان با تأکید بر سازوکارهای میانجی امنیت روانی و مشارکت تحصیلی در مدارس شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر از مدیران مدارس، معلمان، مشاوران و دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت اصل بیشینه‌سازی تنوع انتخاب شدند. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. فرایند گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه بیست‌ودوم حاصل شد و دو مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی کامل، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتای پژوهشی، ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی و توصیف غنی زمینه استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی انجامید: «رهبری حمایتگر ـ تحول‌آفرین»، «امنیت روانی به‌مثابه فضای امن برای بیان، خطا و یادگیری»، «مشارکت تحصیلی فعال و معنادار» و «توسعه روان‌شناختی دانش‌آموزان». یافته‌ها نشان دادند مدیرانی که سبک رهبری آنان بر اعتماد، عدالت، ارتباط محترمانه، شنیدن صدای دانش‌آموز و حمایت از معلمان استوار است، به شکل غیرمستقیم زمینه امنیت روانی و سپس مشارکت رفتاری، عاطفی و شناختی دانش‌آموزان را تقویت می‌کنند. رهبری مدرسه صرفاً یک کارکرد اداری نیست، بلکه عامل زمینه‌ساز رشد روان‌شناختی دانش‌آموزان است. امنیت روانی و مشارکت تحصیلی دو حلقه واسط مهم هستند که از طریق آن‌ها رفتارهای رهبری مدیران به خودباوری، احساس تعلق، مسئولیت‌پذیری، تنظیم هیجان و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان تبدیل می‌شود.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/11/10