روان‌شناسی، آموزش و توسعه انسانی در مدارس 1 پیاپی 2 1404 04 01 Developing an Indigenous Model for Improving School Mental Health with Emphasis on Family–Teacher–Counselor Interaction and School Organizational Culture ارائه مدل بومی بهبود سلامت روان مدرسه‌ای با تأکید بر تعامل خانواده، معلم، مشاور و فرهنگ سازمانی مدرسه 29 42 EN امیر علی رادمنش گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article <p>This study aimed to develop an indigenous model for improving school mental health by emphasizing the interaction among families, teachers, school counselors, and the organizational culture of schools in Tehran. This qualitative study employed thematic analysis. Participants consisted of 26 school stakeholders in Tehran selected through purposive maximum-variation sampling, including 8 secondary school students, 6 parents, 5 teachers, 4 school counselors, and 3 school principals or vice-principals. Data were collected using semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was reached; initial saturation occurred at the 22nd interview, followed by four additional interviews for confirmatory saturation. Data were analyzed through a six-phase thematic analysis procedure using NVivo software. Trustworthiness was enhanced through member checking, peer debriefing, partial recoding of interviews, analytic memo writing, and maintaining an audit trail. Data analysis resulted in five main categories: “family as a context for emotional co-regulation and care,” “teacher as the frontline agent of psychological identification and support,” “school counselor as the coordinator of screening, brief intervention, and referral,” “healthy, safe, and anti-stigmatizing school organizational culture,” and “participatory governance of school mental health.” The findings indicated that improving students’ mental health requires moving beyond fragmented roles toward an integrated, confidential, preventive, and culturally responsive school-based support system. The proposed indigenous model suggests that school mental health is not merely the result of counseling services but emerges from continuous interaction among families, supportive teacher relationships, access to school counseling, healthy organizational culture, and participatory decision-making mechanisms. Therefore, schools need to move from an individual-centered and reactive approach toward a whole-school, preventive, family-oriented, and culturally grounded model of mental health promotion.</p> <p>هدف پژوهش حاضر ارائه مدل بومی بهبود سلامت روان مدرسه‌ای با تأکید بر تعامل خانواده، معلم، مشاور و فرهنگ سازمانی مدرسه در مدارس شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۶ نفر از ذی‌نفعان مدرسه‌ای شهر تهران بودند که به‌صورت هدفمند و با رعایت بیشینه تنوع انتخاب شدند؛ شامل ۸ دانش‌آموز دوره متوسطه، ۶ والد، ۵ معلم، ۴ مشاور مدرسه و ۳ مدیر/معاون آموزشی. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ودوم و اشباع تأییدی در چهار مصاحبه بعدی حاصل شد. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل مضمون شش‌مرحله‌ای و نرم‌افزار NVivo استفاده شد. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتای پژوهشی، کدگذاری مجدد بخشی از مصاحبه‌ها و ثبت یادداشت‌های تحلیلی تأمین شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «خانواده به‌مثابه بستر هم‌تنظیمی هیجانی و مراقبتی»، «معلم به‌عنوان کنشگر خط مقدم شناسایی و حمایت روانی»، «مشاور مدرسه به‌عنوان هماهنگ‌کننده غربالگری، مداخله کوتاه‌مدت و ارجاع»، «فرهنگ سازمانی مدرسه سالم، امن و ضدبرچسب‌زنی» و «حکمرانی مشارکتی سلامت روان مدرسه‌ای». یافته‌ها نشان داد بهبود سلامت روان دانش‌آموزان زمانی امکان‌پذیر است که نقش‌ها از حالت جزیره‌ای خارج شده و خانواده، معلم، مشاور و مدیریت مدرسه در قالب یک نظام هماهنگ، محرمانه، پیشگیرانه و فرهنگ‌مند عمل کنند. مدل بومی پیشنهادی نشان می‌دهد سلامت روان مدرسه‌ای نه صرفاً محصول خدمات مشاوره‌ای، بلکه نتیجه تعامل مستمر میان خانواده، روابط حمایتی معلم، دسترسی به مشاور، فرهنگ سازمانی مدرسه و سازوکارهای تصمیم‌گیری مشارکتی است. بنابراین، مدارس برای ارتقای سلامت روان دانش‌آموزان باید از رویکرد فردمحور و واکنشی فاصله گرفته و به سوی الگوی کل‌مدرسه‌ای، پیشگیرانه، خانواده‌محور و مبتنی بر فرهنگ سازمانی سالم حرکت کنند.</p> https://jehds.com/index.php/jehds/article/download/10/9